Get the Flash Player to see this rotator.
Nghiên cứu và trao đổi
 
Xây dựng chương trình đào tạo các nghề du lịch đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người học.
Thực trạng các chương trình đào tạo nghề du lịch và những giải pháp đổi mới chương trình đàotạo nhằm đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời cho sinh viên Trường CĐN Du lịch Huế.
Tóm tắt
          Xây dựng xã hội học tập hiện đang là một xu thế trên thế giới mà cốt lõi của ý tưởng là việc học tập suốt đời. Để thực hiện được ý tưởng này cần phải có một nền giáo dục đáp ứng những thách thức của một thế giới thay đổi nhanh chóng, và để đạt điều này thì phải đưa con người trở lại nhà trường để ứng xử với những tình huống mới mẻ, nổi lên trong đời sống cá nhân hay đời sống nghề nghiệp của họ. Đứng trước xu hướng phát triển đó, Trường Cao đẳng nghề Du lịch Huế với chức năng là đơn vị đào tạo nghề đã có những nghiên cứu, cải cách thay đổi nhằm đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của học sinh, sinh viên đã, đang và sẽ theo học tại Trường. Trong bài viết này, chúng tôi tập trung đề cập đến thực trạng các chương trình đào tạo nghề về lĩnh vực du lịch đang áp dụng giảng dạy tại trường cũng như số lượng các học sinh, sinh viên bỏ học, bảo lưu hoặc đã tốt nghiệp quay trở lại trường học tập tiếp tục hoặc học tập nâng cao, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm thay đổi chương trình đào tạo các nghề du lịch giúp đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người học.
Key word:học tập suốt đời,chương trình đào tạo,người học.
I. Đặt vấn đề
       Hiện nay, khái niệm "học tập suốt đời" ngày càng được nhắc đến thường xuyên hơn và có mặt trong hầu hết các chiến lược, chính sách quốc gia về giáo dục của mỗi đất nước. Việc đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời có một ý nghĩa vô cùng to lớn, đó là: không ngừng nâng cao các kỹ năng và kinh nghiệm cho bản thân mỗi người học, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ cho việc phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.Để xây dựng một xã hội học tập suốt đời đòi hỏi phải có sự thay đổi, nỗ lực từ nhiều phía trong đó đối với các cơ sở đào tạo như Trường Cao đẳng nghề Du lịch Huế thì việc đổi mới xây dựng chương trình đào tạo dựa trên năng lực, đa dạng hóa các chương trình đào tạo ngắn hạn là rất cấp bách và cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho người học có thể tham gia học tập suốt đời.
II. Nội dung
1.1.         Khái niệm học tập suốt đời
         Khái niệm học tập suốt đời xuất hiện vào cuối những năm 1960, có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm này.Theo UNESCO, "học tập suốt đời" là quá trình học tập diễn ra trong suốt cả cuộc đời, dựa trên bốn trụ cột: học để biết, học để làm việc, học để cùng nhau chung sống và học để làm người; thông qua các phương thức giáo dục chính quy, giáo dục thường xuyên đặc biệt coi trọng tự học.
          Theo The European Lifelong Learning Initiative học tập suốt đời  được định nghĩa như là "... một quá trình liên tục hỗ trợ kích thích và trao quyền cho các cá nhân để có được tất cả những kiến ​​thức, giá trị, kỹ năng và sự hiểu biết giúp họ đáp ứng được yêu cầu trong suốt cuộc đời của mình và áp dụng chúng với sự tự tin, sáng tạo, hưởng thụ trong mọi vai trò và mọi môi trường". (Watson 2003)
        The European Lifelong Learning Initiative defines lifelong learning as“…a continuously supportive process which stimulates and empowers individuals to acquire all the knowledge, values, skills and understanding they will require throughout their lifetimes and to apply them with confidence, creativity and enjoyment, in all roles circumstances, and environments.” (Watson 2003)
Học tập suốt đời từ lâu đã là một chính sách giáo dục quan trọng và một phần của Đạo Luật Giáo Dục Quốc gia Thái Lan. Năm 1999, Đạo luật bắt buộc "giáo dục suốt đời cho tất cả" là nguyên tắc hướng dẫn thực cơ bản và mục tiêu của hệ thống giáo dục. Đạo luật quy định rằng giáo dục chính quy, không chính quy và không chính thức phải được hòa quyện vào nhau để tạo ra một khả năng để phát triển chất lượng của cuộc sống trên cơ sở lâu dài.
Lifelong learning has long been an important educational policy and part of Thailand’s National Education Act. In 1999,  the Act  mandated “lifelong education for all” as the basic guiding principle and the goal of the education system. The Act stipulated that formal, non-formal and informal education must be intertwined to create an ability to develop the quality of life on a lifelong basis.
Tiếp cận theo quan điểm của các cơ sở đào tạo như Trường Cao đẳng nghề Du lịch Huế, khái niệm “học tập suốt đời”là quá trình học tập diễn ra trong suốt cả cuộc đời của người học với sự hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi của các cơ sở đào tạo về mặt thời gian, chương trình, hình thức đào tạo giúp người học tích lũy được các chứng chỉ nghề nghiệp từ thấp đến cao nhằm đáp ứng yêu cầu công việc, cuộc sống cá nhân và cơ hội thăng tiến.
1.2. Thực trạng chương trình đào tạo các nghề du lịch tại trường Cao đẳng nghề du lịch Huế
          Trường Cao đẳng nghề Du lịch Huế là một cơ sở đào tạo chuyên về lĩnh vực du lịch ở miền Trung Việt Nam. Hiện nay, Trường được cấp phép đào tạo ở các bậc cao đẳng (10 nghề), trung cấp (5 nghề), sơ cấp (4 nghề) và đào tạo liên thông từ trung cấp lên cao đẳng nghề. Các chương trình đào tạo nghề của nhà trường đều được xây dựng dựa trên việc tham khảo chương trình khung được ban hành bởi Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội trong đó đa phần Nhà trường phải tuân thủ các mô đun/môn học bắt buộc và lựa chọn thêm các mô đun/môn học tự chọn.Với hình thức đào tạo theo niên chế, các mô đun/ môn học trong chương trình đào tạo các nghề du lịch của Trường được phân bố theo từng học kỳ, từng năm học. Ví dụ với chương trình đào tạo nghề Chế biến món ăn trình độ cao đẳng, người học phải hoàn thành 37 mô đun/môn học tương ứng 3750 tiết trong thời gian 3 năm.Nghề chế biến món ăn trình độ trung cấp, chương trình đào tạo gồm 27 mô đun/môn học trong tương ứng 2550 tiết trong thời gian 2 năm.
         Hằng năm Trường CĐN Du lịch Huế tuyển sinh hệ cao đẳng và trung cấp nghề khoảng gần 800 học sinh sinh viên. Trong quá trình theo học tại trường, vì nhiều lý do khách quan, chủ quan khác nhau, tỷ lệ học sinh, sinh viên bỏ học, bảo lưu khá lớn chiếm khoảng trên 50% (tính trong suốt thời gian đào tạo của một khóa). Đối với những người học bỏ học mặc dù đã theo học từ 1-2 năm học với nhiều mô đun/ môn học đã hoàn thành tuy nhiên theo quy định người học hoàn toàn không nhận được bất kỳ chứng nhận nghề nghiệp nào từ cơ sở đào tạo để có thể tham gia vào thị trường lao động. Đối với những trường hợp bảo lưu kết quả học tập thời hạn cho phép tối đa là một năm, điều này gây nhiều khó khăn cho người học vì trong thời hạn đó họ có thể chưa sẵn sàng cho việc học trở lại. Thực tế tỷ lệ người học làm các thủ tục bảo lưu kết quả học tập chiếm một tỷ lệ rất thấp trong tổng số học sinh, sinh viên bỏ học hằng năm, trong đó số quay lại tiếp tục học chỉ là chiếm chưa đến 10%. Về chương trình liên thông từ trình độ trung cấp lên cao đẳng, mặc dù được cấp phép đào tạo tuy nhiên nhà trường chưa tuyển sinh được do số lượng người học có nhu cầu ở mỗi nghề không đủ số lượng để mở lớp, một phần nguyên nhân người học cũng lo ngại về mặt thời gian họ có thể không đáp ứng được do đang có công việc làm theo ca tại doanh nghiệp,…. Ngoài các chương trình đào tạo chính quy, Trường Cao đẳng nghề Du lịch còn tổ chức các lớp đào tạo ngắn hạn, các lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý trong lĩnh vụ du lịch, khách sạn và cấp chứng chỉ cho các học viên sau khi hoàn thành khóa đào tạo như lớp Biểu diễn pha chế đồ uống, lớp bồi dưỡng nghiệp vụ Hướng dẫn, lớp sơ cấp nghề Chế biến món ăn, lớp bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý khách sạn vừa và nhỏ,…. Tuy nhiên, các chương trình đào tạo ngắn hạn của nhà trường chưa đa dạng, phong phú, không thường xuyên, đa phần các khóa đào tạo dành cho cấp bậc quản lý đều làm theo đơn đặt hàng của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài Tỉnh.
          Từ những con số thống kê trên, nhà trường nhận thấy để khuyến khích nhu cầu học tập suốt đời của người học nghề, với thực tế các chương trình đào tạo như hiện nay được thiết kế và xây dựng dựa trên cách tiếp cận theo yêu cầu "kỹ năng" trong khi các nước có lĩnh vực đào tạo nghề phát triển đều đã xây dựng và áp dụng chương trình đào tạo nghề dựa trên cách tiếp cận theo yêu cầu "năng lực" của mỗi vị trí việc làm gắn với thực tế thị trường lao động giúpngười học được chủ động phát huy tự chủ, được có cơ hội thực hành, cọ sát thực tế nhiều hơn, các kỹ năng thiết thực được chú trọng. 
1.2. Những tố chất cần có để trở thành những người học suốt đời
      Kiến thức là vô tận đặc biệt cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ đòi hỏi người lao động phải khôngngừng học tập những tri thức, kỹ thuật mới, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của công việc. Có hai tố chất quan trọng của một người học suốt đời: Có khát khao học và có kỹ năng học.
Một người có khát khao học tập sẽ luôn mong muốn khám phá kiến thức mà không lo đến kết quả, sợ sự phức tạp và những thách thức cả về thời gian, khó khăn tài chính hay tuổi tác,… Thông thường những người học này tiếp cận một sự việc với một thái độ mở, thường xuyên đặt những câu hỏi như “Đây là cái gì”, “Nó hoạt động ra sao” hay là “Mình phải tìm hiểu xem tại sao nó lại thế này…”.
       Họ không ngại thử nhiều công cụ, cách làm và nguồn thông tin khác nhau để tìm hiểu sâu sự việc và khám phá những tri thức mới.
       Trong nhiều nghiên cứu về cách học của học sinh Á châu nói chung và Việt Nam nói riêng, sinh viên Việt Nam thường bị mô tả là “thụ động chờ đợi giáo viên đưa thông tin”. Theo nhiều nhà nghiên cứu, cách học và cách tư duy đó chịu tác động của môi trường văn hóa. Trên lớp, sinh viên sẽ bị nhận xét là “thiếu lễ độ” nếu phát biểu ý kiến khi giáo viên đang giảng bài mà không được sự cho phép, “chưa hiểu bài” nếu đưa ra câu trả lời khác với đáp án của thầy cô và “chậm hiểu” nếu đặt nhiều câu hỏi. Do đó, phần lớn học sinh thà ngồi im lặng và nghe giảng để được khen là “ngoan” hơn là đặt câu hỏi nếu không hiểu bài.Thông thường, khi gặp vấn đề gì mới, họ thường nghĩ “cái này dễ hiểu”, “cái kia khó nhớ”, “cái này không quan trọng vì thầy cô không dạy” hoặc là “cái kia có trong đề cương thi không nhỉ?” Những yếu tố văn hóa này đã dần dần làm suy yếu sự dũng cảm và tính hiếu kì cần có của một người học suốt đời.
        Một người học suốt đời còn cần biết cách học như thế nào cho hiệu quả nhằm luôn cập nhật những kiến thức và kỹ năng mới mọi lúc, mọi nơi, dù là trong một buổi hội thảo, một khóa học ngắn hạn, trong công việc hay trong bất cứ một hoàn cảnh nào khác. Những kỹ năng học tập cần thiết gồm có kỹ năng giao tiếp, khả năng làm việc nhóm, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, phân tích và đánh giá thông tin. Các kỹ năng này khó có thể được phát triển tách rời môi trường giáo dục trong đó người học đóng vai trò trung tâm. Điều đó có nghĩa là cách học, cách dạy, các kết quả học tập dự kiến và phương pháp đánh giá kiểm tra có liên quan mật thiết tới việc phát triển các kỹ năng này.Hiện nay, phương pháp đánh giá kiểm tra chính là thông qua bài kiểm tra thường xuyên và cuối kì; có rất ít bài luận và đề án dùng để đánh giá các kỹ năng. Do đó, học sinh sinh viên ít có cơ hội để thử thách kiến thức đã học, đánh giá ý tưởng, tranh luận và trải nghiệm điều tốt nhất mà việc học mang lại - đó là biến những kỹ năng đó thành thói quen tư duy.
         Để phát triển các tố chất của một người học suốt đời, các bạn học sinh sinh viên nên:
           - Nghĩ rằng học tập là quá trình khám phá, thử nghiệm, kiểm tra, đánh giá, liên tưởng và liên hệ chứ không phải là thu nhận, sao chép và ghi nhớ thông tin.
          - Nhớ rằng mọi người đều bình đẳng trong học tập. Vì thế, đừng sợ thể hiện ý kiến riêng của bản thân, đặt câu hỏi và thậm chí bác lại những điều mà bạn được dạy.
         - Học cách học. Hãy đến gặp chuyên gia tư vấn học thuật của bạn và hỏi về các kỹ năng học tập như tư duy phản biện hay cách đọc hiệu quả. Nếu trường của bạn không có một trung tâm hỗ trợ học thuật như vậy thì hãy tìm hiểu thêm từ sách và trang tin điện tử về các chủ đề có liên quan.
        - Phản ánh những điều đã học. Khi học một điều gì mới, hãy suy nghĩ xem điều đó có liên quan như thế nào với những gì mà bạn đã được học hay đọc được hoặc với những điều bản thân đã trải nghiệm; tại sao cần học nó; những câu hỏi hoặc giả định mà bạn có; bằng cách nào và ở đâu bạn có thể áp dụng những điều đã học.
         - Tìm cách vượt qua các khó khăn, rào cản cá nhân để đưa ra các quyết định tham gia các khóa đào tạo nâng cao, quay trở lại tiếp tục các khóa đào tạo dang dở để quá tập luôn được diễn tiến trong suốt cuộc đời.
1.3. Giải pháp
       Việc học tập suốt đời trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống sẽ làm cho mỗi người tự khẳng định mình, biết chung sống nâng cao chất lượng cuộc sống, làm cho gia đình, xã hội ổn định và góp phần đưa đất nước phồn vinh.Với mục đích đổi mới toàn diện trong đó tập trung chủ yếu vào việc thay đổi chương trình đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nâng cao nhận thức của mọi người về học tập suốt đời tác giả xin đề xuất một số giải pháp cụ thể sau:
1.3.1. Thiết kế chương trình đào tạo theo yêu cầu năng lực dựa trên việc tham khảo bộ tiêu chuẩn VTOS
        Nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực có chất lượng cho ngành Du lịch tại Việt Nam, Chương trình Phát triển năng lực Du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội, do Liên minh châu Âu tài trợ (Dự án EU) đã sửa đổi bộ Tiêu chuẩn Kỹ năng nghề Du lịch Việt Nam phiên bản cũ (VTOS). Bộ tiêu chuẩn VTOS phiên bản mới (VTOS 2013) cung cấp danh mục hơn 65 chứng chỉ đề xuất cho các đối tượng từ nhân viên tập sự bậc 1 đến quản lý cấp cao bậc 5. Các chứng chỉ này bao quát tất cả nghề quan trọng thuộc lĩnh vực lữ hành và khách sạn. Với hệ thống chứng nhận mới, người lao động đều có cơ hội được ghi nhận các kỹ năng và năng lực làm việc và được chứng nhận trong quá trình phát triển sự nghiệp của họ. Với việc xây dựng chương trình đào tạo các nghề dựa trên việc tham khảo bộ tiêu chuẩn VTOS 2013, các tiêu chuẩn năng lực sẽ được sắp xếp tương ứng với các bậc nghề cho phép nhà trường ban hành cơ chế công nhận kết quả học tập theo mức độ hoàn thành của người học. Nếu như hiện nay, người học vì lý do nào đó phải dừng việc học khi đã theo học tại trường 1 khoảng thời gian nhất định, họ hoàn toàn không được bất kỳ chứng nhận nghề nghiệp nào thì nay với việc áp dụng chương trình đào tạo mới người học có thể được nhận một số chứng chỉ để được doanh nghiệp chấp nhận tiếp nhận họ vào một số vị trí việc làm tương ứng với năng lực nghề họ đạt được. Với việc công nhận kết quả học tập này sẽ tạo động lực cho người học quay trở lại trưởng để học tiếp các năng lực cao hơn, đáp ứng công việc và thăng tiến nghề nghiệp.
1.3.2. Đa dạng hóa các chương trình đào tạo không chính quy đáp ứng nhu cầu học tập của những người đang làm việc
          Muốn phát triển xã hội học tập, ngoài các học sinh, sinh viên đang tham gia các chương trình đào tạo chính quy, các cơ sở đào tạo phải quan tâm đến đối tượng là những người đâng làm việc. Theo kết quả khảo sát, một số lượng không nhỏ những người đang đi làm trong lĩnh vực du lịch có mong muốn được tiếp tục tham gia các hoạt động học tập nâng cao trình độ nghề nghiệp đặc biệt là khóa đào tạo về ngoại ngữ chuyên ngành du lịch, marketing, các lớp cắt tỉa, pha chế đồ uống hoặc các lớp nghiệp vụ nâng cao, các lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý. Khó khăn  ngăn cản việc học của nhóm đối tượng này chủ yếu tập trung vào 2 nguyên nhân: thời gian và tình hình tài chính, ngoài ra cũng có một số nguyên nhân như chư­a có động cơ và mục đích học,chưa thấy hứng thú học hoặc không biết bắt tay vào học như thế nào. Vì vậy, khi xây dựng chương trình đào tạo cho đối tượng học viên là những người đang làm việc cần chú trọng nhiều đến thực tiễn hơn lý thuyết, thời gian học phải linh hoạt theo thời gian rảnh của người học,…
1.3.3. Đẩy mạnh các chương trình đào tạo liên thông
         Đào tạo liên thông không phải là mục tiêu của dạy nghề, mà liên thông là một chính sách, một giải pháp cho ai cũng được học lên, đó là quá trình học tập suốt đời. Hướng tới thế kỷ 21 xây dựng xã hội học tập và tạo cơ hội cho người lao động có điều kiện học suốt đời, có thể phát huy hết năng lực, tham gia vào quá trình và thụ hưởng thành quả phát triển giáo dục đào tạo thì liên thông là nguyên tắc và định hướng phát triển lâu dài. Nhà trường cần quảng bá rộng rãi hơn nữa các chương trình đào tạo liên thông giúp người học có được thông tin một cách đầy đủ nhất, có đủ động lực để tiếp tục theo học các chương trình cao hơn.
Kết luận
         Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, của nền văn minh nhân loại, học tập, làm việc, cống hiến và hưởng thụ của mỗi cá nhân, tập thể ... được xem như một nhu cầu tất yếu, một sự thật hiển nhiên mà không cần bàn cãi. Trong mối quan hệ biện chứng ấy thì “Học tập” và “Học tập suốt đời” của một con người được coi như điểm khởi đầu, và trong một chừng mực nào đó, có thể nói nó không có hồi kết. Ngày nay, trong thời đại nền kinh tế tri thức, trong tiến trình đổi mới đất nước, trong điều kiện khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ đã và đang trở thành lực lượng sản suất trực tiếp, thì việc học tập và học tập suốt đời đang đặt ra cho chúng ta một thách thức to lớn. Trường Cao đẳng nghề du lịch Huế với vai trò là một cơ sở đào tạo nghề luôn phải đổi mới hình thức, nội dung, phương pháp đào tạo, không ngừng bồi dưỡng đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn, tay nghề cao để đáp ứng kịp thời nhu cầu học tập của người học.
         Trên đây là những suy nghĩ, trăn trở của trường Cao đẳng nghề Du lịch Huế đối với việc đẩy mạnh xu hướng học tập suốt đời với người học góp phần hoàn thành mục tiêu, sứ mệnh của nhà trường là đóng góp vào sự phát triển của ngành du lịch Việt Nam thông qua việc đào tạo nguồn nhân lực du lịch có chất lượng cao, tay nghề đạt chuẩn khu vực và quốc tế.
Danh mục tài liệu tham khảo
1. Tổng cục du lịch Việt Nam: Bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề du lịch Việt Nam VTOS 2013
2. Ths. Ngô Hương Lan, Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản, Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á: Xây dựng xã hội học tập suốt đời ở Nhật Bản.
3. Delors, J. (1996) Learning: The treasure within Report to UNESCO of the International Commission on Education for the Twenty-first Century, UNESCO
4. European Commission (2001) Making a European area of lifelong learning a reality, Brussels, COM(2001) 428final

 5. Watson, L. (2003) Lifelong Learning in Australia, Canberra, Department of Education, Science and Training

 
ThS Hồ Thị Thanh Thủy
 
 
 
 
Đang tải dữ liệu...
Hình ảnh hoạt động
Hỗ trợ trực tuyến
ĐT: 0234.3826206
Email: daotaohutc@gmail.com